Güvenlik dalgıçlarının soluyacağı gazların planlanması

 
 

Yasemin ‘e imreniyorum. Yüzeyde derin bir nefes alacak ve rekor derinliğine doğru hızla inip hızla çıkacak ! Onun için her şey birkaç dakika içerisinde (muhtemelen 2,5 dakika) olup bitecek… Bu olağan üstü bir performans, inanılmaz bir deneyim. Dışarıdan bakıldığında oldukça zarif ve ince yapılı bir hanım, dev gibi adamların bir çoğunun hayal bile edemeyeceği bir derinliğe nefes ile dalacak… Hem de tek bir nefes ile… Bunu yapacak biliyorum çünkü daha evvel de aklına koyduğu bütün rekorları kırdı…

Ancak biz güvenlik dalgıçlarının işi bu kadar yüksek performans ve antrenman gerektirmese de aslında oldukça zor… Çünkü bizler sualtında o kadar büyük derinliklerde çok farklı gazlar soluruz. Yani standart dalışlardaki gibi hava tüpleri kullanarak dalış yapamayız. Basit bir denge yeleği, bir regülatör, standart bir dalış elbisesi, palet ve maske bizler için hiç ama hiç uygun değildir. Biz bu tür derinliklere inerken havanın içerisinde bulunan % 21 oksijen ve % 78 azotun yol açabileceği hastalık ve kazalardan korunmak için özel gaz karışımları hazırlarız. Örneğin 125 mt. de bulunacak bir güvenlik dalgıcının soluduğu gazı 15 mt. deki bir güvenlik dalgıcı solursa oksijen yetmezliğinden dolayı kaza yaşar. 15 mt. deki güvenlik dalgıcının gazını 75 mt. deki bir dalgıç solursa fazla oksijenden dolayı zehirlenebilir.

Kısaca her derinlik için helyum – nitrojen ve oksijen oranlarının farklı olduğu özel gazlar hazırlamak ve solumak gerekir… Helyum gazı nitrojenden farklı olarak “sarhoşluk” tesiri yok denilebilecek kadar az olan bir gazdır. Bu sebeple biz derin dalgıçlar soluyacağımız gaz içerisindeki oksijen miktarını “zehirlemeyecek” seviyelere, nitrojen miktarını da “sarhoş etmeyecek” seviyelere indirerek bunların yerine helyum ilavesi yaparız. Ancak gaz karışımımızı hazırlarken % 1 lik hatalar bile ölümcül sonuçlar doğurabilir. Bu sebeple karışım gaz dalgıçlarının soluyacağı gazları hazırlamak oldukça zahmetli ve hassas bir konudur. Üstelik de helyum nitrojene nazaran “vurgun” yaratma ihtimali daha yüksek olan zor bir gazdır…

Yasemin ‘in ineceği derinliklerde bizlerin 5 dk. durması dahi bizim yüzeye gelirken birkaç saat “bekleme durağı” yapmamızı gerektirir. Bu bekleme duraklarının amacı vücudumuzdaki birikmiş helyum ve nitrojen miktarlarını emniyetli bir şekilde boşaltmaktır. Tabiî ki bu beklemeler esnasında da en az iki farklı “dekompresyon” gazı soluyoruz. Bu gazlardan bir tanesi (genellikle) % 40 civarında diğeri ise % 75 civarında oksijen içeren nitrox gazları oluyor. Bu gazların yanlış derinliklerde yanlışlıkla solunması da yine oksijen zehirlenmesi riskini doğuruyor.

Bu sebeple her dalgıcın hangi saniye hangi derinlikte bulunacağı ve o esnada hangi gazı soluyor olması gerektiğinin hesaplamak oldukça uzun ve hassas bir çalışma dönemi gerektiriyor. Daha da zor olan bu gazları büyük bir hassasiyetler hazırlamak ve analizlerini yapıp doğruluklarına % 100 emin olmak… Bunun için bilgisayarlardan ve programlardan faydalanıyoruz. Ancak kişisel olarak bilgisayar programlarının ve analiz cihazlarının söylediklerini kendim de bazı formülleri kullanarak matematiksel olarak doğrulamayı ihmal etmiyorum.

Yasemin ‘in bu rekor denemesi için ilk olarak RUDI ile yazıştım ve kendisi bana Yasemin ‘in antrenmanlar esnasında hangi gün hangi derinliğe dalacağını ve güvenlik dalgıçlarının hangi derinliklerde beklemesini tercih ettiğini bildirdi. Bu noktada top bendeydi ve tüm hesaplamaları yapmam gerekiyordu…  Birkaç günlük bir çalışmanın ardından her gün için ayrı ayrı olmak üzere hangi dalgıcımın kaç metre derinlikte hangi gazları soluyacağı ve çıkışları esnasında hangi bekleme duraklarında hangi dekompresyon gazları ile bekleme yapacaklarını planladım…

Planları RUDI ye gönderdim… Acil durumların neler olabileceği ve hangi duraklardaki dalgıçların dipte planlanandan kaç dakika daha fazla süre ile kalmaları gerekebileceğini de ayrıca konuşup, her dalgıç için a,b,c,d,e ve f planlarının yapılması gerekiyor. Örneğin o dalgıç planlanandan a.) 5 mt. daha derine inerse ne olacak ? b.) 5 dk. daha fazla kalırsa ne olacak ? c.) 5 mt. derine inip üstelik 5 dk. fazla kalırsa ne olacak ? Vs…

Uykusuz planlama geceleri beni bekliyor …

Asutay AKBAYIR

Comments are closed.